Bilimselliğimiz


Bilimselliğimiz

21.06.2018 | Yrd.Doc.Dr. Ümit Ünver
gembaakademi.com


 

Bilimselliğimiz

(Yazı Dizisi: 01)

Bilimsellik, teorik ya da deneysel çalışmalar sonucunda kesin bilgiler elde etmektir. Teorik çalışmalarda, eldeki E=m.C2 gibi kanunlar kullanılarak başka yeni kanunlar elde edilir, hipotezler ve ya teoriler ortaya çıkarılır. Deneysel çalışmalarda ise deneylerle yeni bir kanun veya teori elde edilmeye çalışılır. Deneysel çalışmanın bir yolu yordamı, yöntemi vardır. Bazen belirli bir bilgiyi elde etmek için aynı deneyi defalarca tekrarlamak gerekir. Tek deneyle elde edilen sonuçlarla genelleme yapmak asla doğru değildir. Çünkü tek deneyde hata yapma ve hatalı sonuç elde etme ihtimali çok yükseltir. Bu yüzden genel kabul gören içtihat, deneylerin tekrarlanması ve hataların (uygulama ve ölçüm) hesaplanması, sonuçların % hata miktarlarıyla verilmesi yönündedir.

Ben termodinamikçi olduğum için kendi disiplinimden bir örnekle konuyu açıklamak istiyorum. Mesela evinizdeki kombinin verimini deneysel olarak tespit etmek istiyorsunuz. Deneylere başlamadan önce neyi hedeflediğimizi ve nasıl hesaplayacağımızı bilmemiz gerekir. Örneğimizde verimden bahsettiğimiz için evrensel olarak; “verim; elde edilenin sarf edilene oranıdır” şeklinde tarif edilebilir. O halde hedefim, elde ettiğim (ki bu kombi için sıcak sudur) ve sarf ettiğimi (ki bu da sıcak su elde etmek için yaktığım yakıt yani doğalgaz miktarıdır) hesaplamam gerekir. Hemen belirtmek gerekir ki ölçmeden mühendislik ve bilim yapılamaz. Bu yüzden uygun ölçüm aletlerimizin de olması gerekir. Ayrıca bu ölçüm aletlerinin hata paylarını, diğer bir deyişle ölçümümüzün doğruluk oranını da bilmeniz gerekir.

Bütün bu bilgilerden sonra artık doğalgazın debisi ve suyumuzun giriş-çıkış sıcaklıkları ile debisi ölçülebilir. Yapılan tek ölçümle bir sonuç vermek uygun olmayacağından ölçümler bir kaç defa tekrarlanır. Deneylerden sonra analizler, hesaplamalar yapılır, sonuçlar tartışılır ve rapor haline getirilir. Ancak raporda asla , “biz hesapladık ve kombimizin verimi %110 çıkıyor!” denmez. Çünkü bu Termodinamiğin I. Kanununa aykırıdır. Elde edilen bilimsel sonuç asla bir kanuna aykırı olamaz. Eğer böyle bir sonuç bulmuşsak bir yerde bir hata yapmışız demektir. Çünkü Termodinamiğin I. Kanununa aykırı olan bu sonuca göre tarih boyunca hiç bir bilim adamının veya mucidin bulamadığı, bulmasının da mümkün olmadığı devir daim makinasını bulduğumuz anlamına gelir. Ya da daha amiyane tabirle şöyle izah edelim; oturduğunuz odada elinizde tuttuğunuz bir kalemi elinizden bıraktığınızda, yer çekimi kanunu (Kütle Çekim Kanunu) gereği yere değil de tam aksine tavana yapışma imkânı ne kadarsa devir daim makinasının çalışma ihtimali de o kadardır.

Elde ettiğimiz sonuç bilimsel kanunlarla çelişiyorsa o sonuç bilimsel değildir, doğru da değildir. Güvenilir bir sonuç, Termodinamiğin I. ve II. Kanunlarıyla çelişmeyen ve %100 den en az Tersinmezlik miktarı (Termodinamiğin II. Kanunu gereği) kadar az olmalıdır. Ayrıca sonucumuzla ilgili % hata oranı da belirtilmelidir. Bütün sonuçlar raporlanmalı ve bilgi şeffaf bir şekilde paylaşılmalıdır.
Bilimsel çalışmalarda çalışmayı kimin yaptığı, ne çalıştığı, ne zaman çalıştığı, hangi metotları kullandığı, nasıl bir prosedür izlediği, ne sonuç bulduğu hatta sonuçların hata oranları, bu güne kadar yapılan çalışmalarla (literatürle) benzerlikleri ve çeliştiği noktalar bellidir. Bununla birlikte sonuçların literatüre uygunluğunun, yani doğrulamasının (validasyonunun) yapılması da istenir. Yani bizim kombi çalışmamızda elde ettiğimiz sonuçların, ABC bilim adamlarının XYZ sonuçlarıyla uyum içerisinde olduğu ve ya çeliştiği bilgisinin de verilmesi gerekir. Bütün bu bilgiler verilmeden “İsviçreli bilim adamlarının yaptıkları bilimsel bir çalışmaya göre ellerimize sürdüğümüz krem, saçımızı güçlendirirken…” türü bilgiler dedikodudan öte değildirler.

Diğer yandan örneğin evimizde kendi imkanlarımızla yaptığımız kombinin bilimsel bir nitelik kazanması için konuyla ilgili literatürün araştırılması, sonuçların doğrulanması, uygun bir biçimde raporlanması ve yayınlanması gerekir. Üzülerek söylüyorum ki, evdeki imkanlarla yapılan bir kombi cihazı da bilimsel bir çalışma değildir. Belki icat olarak kabul edilebilir ancak bilimsel olarak kabul edilmesi mümkün değildir. Bilimsel nitelik kazanabilmesi için öncelikle tekrarlanabilir olması gerekmektedir. Ayrıca neyin neden yapıldığının ve elde edilen sonuçların tartışılması gerekir. Bütün bulgular, tartışmalar ve sonuçlar bir temele uyuyorsa ve açıklanabiliyorsa o takdirde çalışmamız bilimsel niteliğe kavuştu diyebiliriz. Burada hemen bir konuyu açıklığa kavuşturmakta fayda var. Elde edilen sonuçların illa en yüksek verim, en fazla enerji üretimi, en az yakıt tüketimi vs. olma zorunluluğu yoktur ama açıklanma zorunluluğu vardır. Bilimsel çalışmayı eşsiz kılan özelliklerden birisi de budur. Zira eğer, söz gelimi verimi hesaplarken suya verilen ısı enerjisinin neden o kadar az çıktığını açıklanabilirse,bir sonraki adımda iyileştirme çalışılmasının hangi noktalar üzerinde yapılması gerektiği de kendiliğinden ortaya çıkmış olur. Böylece daha birinci çalışmada bir sonraki konu belirlenmiş olur. Yani diğer bir deyişle konu konuyu açar ki bu da bilimsel çalışmaların itici gücüdür. Ancak açıklanamayan şeyler, mesela yaptığınız kombinin kazanı neden o büyüklükte? Veya o kazan yarısı kadar büyük olsa ne olur? Ya da yakıtı biraz daha az/fazla kullanmanız durumunda verim nasıl değişiyor? Gibi sorulara cevap veremezseniz belki “yepyeni bir kombi yaptım” diyebilirsiniz ama çalışmanızın bilimselliğinden bahsedemezsiniz.

Tabi ki herkesin anadan doğma bilimsel çalışmaya başlaması beklenmez. Bilimsellik çalışılarak kazanılan bir edimdir ve bu konu toplum olarak hassasiyetle üzerinde durmamız gereken bir konudur. Bilimselliğinizin günden güne artması dileği ile…


Diğer Makaleler



Zihin Haritalama

1 Kasım 2018 - Özge Soysal Zihin Haritalama beynin -not üretme, öğrenme, anlamında...Devamını Oku


İnovasyon

15 Ekim 2018 - İlker Dikmen İnovasyonun önündeki birçok engelden belkide en etkilisi...Devamını Oku


ISO 9001 Yeni, Olumlu Motivasyon, Bir Adım Daha Özgür.. Ama Risklerle Tanıştırıyor -1

13 Eylül 2018 - Recai Güler ISO9001’in revize edilmiş bu 2015 sürümü içeriğindeki değ...Devamını Oku


Bilimselliğimiz 3

5 Eylül 2018 - Yrd.Doc.Dr. Ümit Ünver Geçen yazımızda bilimsel yayın tarihinden ve bilimsel yay...Devamını Oku


Son Kontrol Alır Mıydınız?

30 Ağustos 2018 - Hüray Osmanoğlu Kalite yönetim sistemi standardı üzerinde oldukça etkili...Devamını Oku


Neden Bekliyoruz?

17 Ağustos 2018 - Onur Cura Bir şey üzerinde çalışmaya karar vermek, o anda projeyi g...Devamını Oku


Bilimselliğimiz 2

17 Temmuz 2018 - Yrd.Doc.Dr. Ümit Ünver Bilginin bu günkü baş döndürücü seviyesine gelmesine vesil...Devamını Oku


Yaratıcılık ve Yaratıcı Düşünme

06.07.2018 | Gönül Ünver Yaratıcılık; alışılmadık bir tahmin, fikirveya düşünce ile sorun...Devamını Oku


Dataizm

1 Temmuz 2018 Öyle görülüyor ki içinde bulunduğumuz yüzyıl bilim kurgu film...Devamını Oku


Bilimselliğimiz

21 Haziran 2018 - Yrd.Doc.Dr. Ümit Ünver Bilimsellik, teorik ya da deneysel çalışmalar sonucun...Devamını Oku


Performans Değerlendirme

12 Haziran 2018 Şirketlerin en mühim girdi sorunu insan...Devamını Oku


ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi

4 Mayıs 2018 OHSAS 18001 standardı, yerini ISO 450...Devamını Oku


Operasyonel Mükemmellik OpEx

25 Nisan 2018 Operasyonel Mükemmellik ; sürdürülebilir başarılara ulaşma...Devamını Oku


İş Dünyasına İşgücü Sağlayanların Bilgi Güvenliği Sorumluluğu
15 Nisan 2018 - Recai Güler İş dünyasına işgücü hizmeti sağlayanlar ...Devamını Oku


Yalının 5 Temel Prensibi - Değer

3 Nisan 2018 Klasik üreticiler bir ürünün veya hizmetin (çoğu zaman her...Devamını Oku


Zengin Veri

22 Mart 2018 Bilgi; bugün yaşadığımız zaman diliminde yönetme kabiliyetinin...Devamını Oku


İlaç Sektöründe Yalın Düşünce

20 Mart 2018 - Şule Özen Yalın yararlı bir araç olmaktan öte bir felsefe, sürekli iyileş...Devamını Oku


Neden Risk ve Fırsat Yönetimi ?

16 Mart 2018 - Recai Güler Riskler ve Fırsatlar, Şirketler ve işletmeler gibi her girişimci...Devamını Oku


Seyahatin Kişisel Gelişime Etkisi

16 Mart 2018 - Nesra Sarı Çok gezen mi bilir çok okuyan mı sözünü bilmeyen yoktur ama en...Devamını Oku